A ruta
A Ruta do Viño de Valdeorras
Hoxe, a Ruta do Viño Valdeorras é un exemplo de como a tradición e a innovación se unen para crear unha experiencia enoturística excepcional. Esta ruta non só permite descubrir os viños que deron fama á comarca, senón tamén mergullarse nunha paisaxe cultural e natural única, onde cada adega, viñedo e “cova” conta unha historia centenaria.
A historia vinícola de Valdeorras remóntase ás raíces da Hispania Romana, cando as súas lexións identificaron, entre vales e montañas, un terroir excepcional para o cultivo da vide. Baixo o dominio romano, a comarca integrouse nas rutas comerciais do vinum peninsular, e os seus lagares rupestres, escavados directamente na rocha, convertéronse nos primeiros testemuños dunha vocación vitivinícola que perdura ata hoxe. Entre estes vestixios destacan os lagares de O Castrillón de Larouco e O Castelo de Valencia, en Vilamartín de Valdeorras, ambos visitables; estes conservan a pegada daquela tradición histórica e conectan Valdeorras co seu pasado vitivinícola.
Tras séculos de oscilacións históricas, o século XIX marcou o espertar moderno de Valdeorras. Foi entón cando viticultores e viveiristas visionarios iniciaron a recuperación de variedades autóctonas como o Godello e a Mencía, rescatadas da case desaparición e destinadas a converterse no símbolo identitario da comarca. O traballo destes viveiristas, producindo enxertos para toda Galicia a comezos do século pasado, foi fundamental neste proceso e está estreitamente ligado á existencia das “covas”, adegas subterráneas características da comarca de Valdeorras, que xurdiron para almacenar a produción de viño e gardar as estaquiñas para realizar a enxerta.
Este renacer chegou da man do programa Revival, impulsado polo coñecemento e a innovación. As melloras nas prácticas vitícolas, a incorporación de novas prensas, o control da fermentación e o dominio da arte da crianza permitiron refinar os perfís dos viños valdeorreses. Todo iso sen perder a esencia tradicional do viño que se elaboraba nas covas, onde o tempo e o viño maduran xuntos.
A fusión entre o saber herdado e a incipiente innovación enolóxica sentou as bases da Denominación de Orixe Valdeorras, creada en 1945, e consolidou a comarca como referente na Galicia vitivinícola.
O presente de Valdeorras é o resultado dun diálogo constante entre xeracións. Adegueiros tradicionais e novas adegas familiares comparten un mesmo respecto polo territorio, combinando tradición e innovación. Este equilibrio permite producir viños que honran o pasado mentres conquistan padal modernos.
Municipios que a forman
A Ruta do Viño Valdeorras está formada por oito municipios, cada un cunha rica historia e un papel esencial na tradición vinícola da rexión. Estes municipios, que abranguen desde aqueles cunha forte tradición vitivinícola ata os que están en proceso de integración dentro do enoturismo, forman unha unidade territorial cuxo obxectivo é potenciar a Ruta do Viño de Valdeorras promovendo o enoturismo de maneira sostible e complementaria.
Aínda que cada municipio que forma parte da Ruta do Viño Valdeorras posúe unha identidade única, todos comparten unha rica tradición vitivinícola que os une no seu obxectivo común de promover o enoturismo na rexión. Esta iniciativa ten como obxectivo non só potenciar os destinos xa integrados na ruta, senón tamén posicionar aqueles municipios que ofrecen outros valores distintivos que enriquecen a experiencia do visitante.
O proxecto promove unha complementariedade entre os municipios, integrando diversos aspectos que permiten que cada un aporte algo único ao conxunto da Ruta do Viño Valdeorras:
-
Turismo industrial: Municipios como Carballeda de Valdeorras integran o seu patrimonio industrial —antigas minas, fábricas e paisaxes de lousa— coa cultura do viño. Esta fusión única permite explorar adegas en contornos históricos, visitar antigas explotacións mineiras reconvertidas e descubrir como a industria moldeou a identidade de Valdeorras, ofrecendo unha experiencia cultural e educativa que conecta pasado e presente. Outro exemplo singular de turismo industrial son os restos das explotacións mineiras romanas que aínda se conservan en Éntoma.
-
Escapadas pola contorna: Valdeorras atópase nunha privilexiada posición natural que invita a descubrir territorios únicos na súa contorna. A pouca distancia pódese explorar o Xeoparque Montañas do Courel; As Médulas, antiga explotación aurífera romana declarada Patrimonio da Humanidade; ou A Veiga, certificada como destino Starlight pola pureza das súas noites.
-
Turismo de natureza e sendeirismo: Todos os concellos de Valdeorras son portas de entrada a un patrimonio natural excepcional, onde o sendeirismo e o ecoturismo convértense en formas de descubrir paisaxes únicas. Desde as alturas de Pena Trevinca —o teito de Galicia— ata a biodiversidade única da Serra da Enciña da Lastra ou a maxia ancestral do Teixadal de Casaio, a comarca invita a percorrer rutas que conectan o visitante coa esencia máis pura da natureza.
-
Turismo rural: O turismo rural en Valdeorras desprega toda a esencia do mundo galego a través de aloxamentos con encanto, gastronomía de proximidade e actividades que revelan tradicións ancestrais. As persoas viaxeiras poden explorar enclaves como As Ermidas, o Castelo do Bolo ou as covas tradicionais onde o viño repousa entre historias. Unha inmersión auténtica que combina natureza, viño e cultura para quen busca conectar coa alma de Galicia.
Patrimonio natural, cultural e histórico
Valdeorras é un mosaico vivo de esencias galegas, onde o legado romano e a viticultura heroica se entrelazan coa natureza agreste e as tradicións ancestrais. É unha terra que latexar ao ritmo dos seus viñedos de lousa, respira nas augas do Sil e conta a súa historia a través de covas centenarias, castelos vixiantes e ceos estrelados. Un recuncho de Galicia onde o pasado non se lembra, vívese.
Hoxe, a Ruta do Viño Valdeorras representa a perfecta harmonía entre o legado histórico e a modernidade enolóxica. Co auxe do enoturismo, a ruta viviu un renacemento que invita a descubrir non só os seus viños, senón toda unha cultura que se expresa en cada viñedo, adega e recuncho desta terra galega.
Godello e Mencía: embaixadores dunha identidade única
O Godello, coa súa frescura mineral, aromas de froita branca e estrutura elegante, consagrouse como o branco galego por excelencia. A Mencía, de cor púrpura intensa e aromas de froitas vermellas con toques florais, representa a esencia tinta do terroir valdeorrés. Ambas variedades, elaboradas baixo a estrita normativa da D.O. Valdeorras —que esixe o 100 % Godello para os brancos monovarietais—, son o reflexo dun territorio que fala a través dos seus viños.
Tradición que evoluciona
A cultura vitivinícola actual nace do diálogo entre xeracións: adegueiros que manteñen vivas as técnicas tradicionais —como o uso das emblemáticas “covas”— e novas xeracións que incorporan innovación. Esta simbiose perfecta entre respecto pola tradición e aposta pola calidade posicionou a Valdeorras como referente enolóxico onde cada botella conta a historia da súa terra.
Valdeorras: onde Roma escribiu o seu legado en pedra, ouro e viño
Valdeorras garda nas súas paisaxes a pegada imborrable de Roma. Percorrida de nordeste a sueste pola Vía Nova (Vía XVIII) —antiga calzada que unía Astorga con Braga—, esta terra foi un eixo estratéxico onde o Imperio extraeu ouro mentres plantaba as primeiras cepas e escavaba lagares na rocha. Hoxe, esas mesmas pedras milenarias seguen contando historias.
Pontes romanas: enxeñaría que desafía o tempo
Entre as súas xoias mellor conservadas destacan as pontes romanas, obras mestras da enxeñaría que se integran en paisaxes de soño. A Ponte do Bibei, declarada Monumento Histórico-Artístico en 1931, é o emblema: tres arcos de medio punto elevados sobre impoñentes piares que reflicten a grandeza dunha civilización que moldeou estas terras. Xunto a ela, unha rede de pontes —Cigarrosa, Rodeleira, Córrego e Regueiral— tecen unha ruta única onde a historia se camiña paso a paso.Valdeorras desprega unha beleza natural tan impactante como o seu legado histórico. Entre montañas de fortes desniveis e un clima temperado, os seus viñedos en terrazas fúndense con bosques autóctonos, creando unha paisaxe única onde a viticultura heroica dialoga con ecosistemas privilexiados.
No municipio de Rubiá esténdese este parque natural de 3.100 hectáreas, un santuario de flora mediterránea onde aciñeiras, sobreiras e oliveiras conviven con espectaculares formacións kársticas. As súas “Palas” —covas esculpidas en calcaria— albergan unha das maiores colonias de morcegos de Galicia, atraendo espeleólogos e amantes da zooloxía.
O río Sil talla aquí a súa obra mestra: o Estreito das Covas, un desfiladeiro que desprega a súa grandeza tanto para viaxeiros do tren como para sendeiristas que percorren pobos con encanto como Pardollán ou Vilardesilva. Coroando a comarca, Pena Trevinca (2.127 m) e o seu macizo —protexido como Rede Natura 2000— ofrecen un refuxio para aves e a esencia máis pura da montaña galega.
A escasa masificación converte a Valdeorras no destino ideal para gozar de sendeirismo, barranquismo ou rutas en 4×4 entre viñedos, onde a natureza se vive con toda a súa intensidade e sen présas.
A Ruta do Viño de Valdeorras é moito máis ca un itinerario enolóxico; é unha viaxe sensorial onde o Godello e a Mencía son os anfitrións dunha paisaxe que latexar ao compás dos seus viñedos. Aquí, cada adega conta unha historia, cada “cova” desvela un segredo ancestral, e cada cepa medra sobre solos de lousa que outorgan aos viños o seu carácter único.
Pero esta ruta non se vive só na copa: percórrese entre pontes romanas que desafían o tempo, respírase nas alturas de Pena Trevinca e sabórase nunha gastronomía que afunde as súas raíces na horta e na tradición. É a proposta perfecta para quen busca beber a esencia de Galicia, non só nos seus viños, senón en cada recuncho dun territorio que conserva a súa autenticidade.
Gastronomía de Valdeorras
A gastronomía de Valdeorras é unha viaxe aos sabores propios dunha comarca que soubo preservar a súa identidade culinaria. Desde os embutidos artesanais da matanza, como o botelo, ata especialidades únicas como as empanadas de costrela e as singulares empanadas de maravallas, a cociña valdeorresa celebra a tradición con pratos que non se atopan noutras terras. Estas especialidades acompáñanse cos viños da terra: o Godello e a Mencía. Unha experiencia que culmina con doces como as filloas, as bicas e a tradicional torta de roxóns, acompañados do emblemático licor café, sabores auténticos que definen a alma gastronómica de Valdeorras.
Empanada de costelas
Tradición galega en masa fina, costelas de porco con pemento, xugosas e saborosas.
Polbo á feira
Un dos pratos máis emblemáticos de Galicia, preparado con polbo fresco, aceite de oliva, pemento e sal groso.
Cabrito asado
Outro dos pratos representativos da rexión, preparado con agarimo e sabor nas grellas de Valdeorras.
Roscones y bicas
Doces típicos, ideais para acompañar as merendas, especialmente en festividades locais.
Tortas de chicharróns
Unha sobremesa deliciosa, cun sabor tradicional que reflicte a esencia da gastronomía valdeorresa.
As castañas valdeorresas recuperaron o seu lugar na gastronomía moderna, transformándose de alimento humilde a ingrediente estrela da cociña tradicional. Coa chegada do outono, os bosques da comarca convértense nun paraíso micolóxico, onde rebollóns, boletus e níscalos xorden entre a follasca. Esta tempada une nun mesmo ritual a recolledores de cogomelos e participantes dos magostos, creando unha experiencia única onde o aroma das castañas asadas se funde coa emoción do achado forestal.
Festas de Valdeorras: sabores e viños que unen tradición
No corazón de Ourense, a comarca de Valdeorras desprega un calendario festivo que é unha xanela á súa alma: onde o arrecendo do viño Godello se mestura co repenicar das campás, o crepitar da castaña asada e os acordes da música tradicional. Cada celebración é unha homenaxe ás súas raíces, unindo devoción popular, gastronomía ancestral e a hospitalidade que define esta terra de viñedos e lendas. Descubre as festas que latexan con forza en cada recuncho dos seus municipios:
Festa do Botelo
Cada xaneiro chega a Festa do Botelo, declarada de Interese Turístico de Galicia, que, con fume e sabor, enxalza este embutido ancestral, servido con cachelos e repolo, chourizos e, por suposto, o imprescindible viño tinto da terra. O broche da festa chega coa nota doce da torta de chicharróns.
Feira do Viño
A primavera trae a Feira do Viño de Valdeorras, escaparate da Denominación de Orixe Valdeorras no que as adegas locais amosan os seus mellores Godellos e Mencías, transformando a comarca nun escenario de catas maridadas, rutas de petiscos creativos e múltiples actividades que fan deste evento unha celebración completa e crean unha experiencia para todos os sentidos.
Festa de San Xurxo
Cada 23 de abril, Vilamartín de Valdeorras honra o seu patrón, San Xurxo. A xornada combina a misa solemne e a procesión con concertos, verbenas, xogos populares e comidas veciñais que converten a festividade nun vibrante punto de encontro entre veciñanza e emigrantes.
Rutas das Covas
A ruta abre as Covas para degustar viño e produtos tradicionais, con animación e grupos musicais. Recibe unha gran afluencia de persoas e é un referente único na comarca, sendo unha festa pioneira de todas as rutas semellantes que existen na actualidade.
Feira 1812
A Feira 1812 é unha festa ambientada no século XIX para conmemorar a Constitución de Cádiz de 1812. Inclúe recreacións de eventos representativos daquela época, exposicións de artesanía e venda de produtos tradicionais, entre moitas outras actividades.
MARCO
A Mostra Comarcal “MARCO” transforma as rúas de Petín nunha galería ao aire libre, convertendo o municipio nun escaparate do talento artístico local e comarcal. Este evento único permite que a arte saia dos espazos convencionais e se integre na paisaxe urbana.
Festa da Freba
A Festa da Freba é unha das principais festas gastronómicas da comarca de Valdeorras, dando a benvida ao inverno. As persoas asistentes poden degustar diferentes preparacións elaboradas a base de freba, chourizos, así como sobremesas caseiras típicas da zona.
Bacofesta
A Bacofesta é unha feira romano-gastronómica que busca poñer en valor a historia, os viños e a gastronomía da Rúa e da comarca. Esta festa aspira a homenaxear o legado vitivinícola de Valdeorras, a través do mellor do enoturismo, unido a música en directo e actividades lúdicas.
Festa do Codillo
A Festa do Codillo rende homenaxe a este produto, acompañado de moitos outros típicos galegos e da zona valdeorresa. Unha festividade popular que mantén a tradición das elaboracións máis características de Valdeorras.
Festa da Empanada de Costrelas
Esta festividade celebra un dos produtos máis característicos e únicos da comarca de Valdeorras: a empanada de costrelas. A empanada de costrelas pode acompañarse con viños propios da Denominación de Orixe e con outra das singularidades da comarca como é a Torta de Roxóns.
Covas de Seadur
Un evento propio da zona de Larouco na primavera é a visita ás Covas de Seadur. Trátase dunha ruta polas adegas máis tradicionais da zona, escavadas na rocha de Seadur, que inclúe degustación de viños e produtos locais.
Festa do Cordeiro
A Festa do Cordeiro é unha das citas gastronómicas máis esperadas de Larouco. Celebrada a finais de abril, esta festa reúne a centos de persoas para degustar un menú tradicional onde o cordeiro asado é a estrela. A festividade complétase con animación musical en directo e actividades infantís.
A Robla de Seadur
A Robla de Seadur xa ten un espazo no calendario de outono de Larouco, reunindo veciñanza e visitantes amantes do viño e do enoturismo. Esta festa combina música tradicional, gastronomía e viño e aspira a converterse na festa de celebración do final da vendima.
Festa da Vitela
A Festa da Vitela é un evento gastronómico que celebra a carne de tenreira e a tradición gastronómica local da localidade do Bolo. Inclúe homenaxes, degustación de produtos típicos, unha feira local e actividades acompañadas de música.
Feira Irmandiña
A Feira Irmandiña é unha feira medieval que conmemora a revolta campesiña do século XV en Galicia, cando o Castelo do Bolo foi destruído polos Irmandiños. A festividade celébrase na contorna do castelo, incluíndo un mercado medieval, recreacións históricas e visitas guiadas, entre outras actividades.
Festa da Matanza
A Festa da Matanza en Rubiá revive unha das tradicións máis fondas da Galicia rural, transformando a elaboración de embutidos nun auténtico ritual comunitario. Durante esta xornada gastronómica prepáranse ante o público os produtos estrela da matanza —como o chourizo curado, o lacón e a saborosa androlla—, sempre acompañados dos viños da D.O. Valdeorras.
Romaría de San Xil
A Romaría de San Xil é unha das tradicións máis arraigadas de Carballeda de Valdeorras. As persoas romeiras peregrinan ata a ermida de San Xil, situada en plena natureza, para honrar o santo. A xornada combina actos relixiosos con comidas campestres ao aire libre, música tradicional e ambiente festivo, mantendo viva unha das romarías máis antigas da comarca nun contorno natural privilexiado.
Como chegar
Asociación Ruta do Viño Valdeorras
Praza do Concello, nº232300 O Barco de Valdeorras
Ourense, Galicia, España
Teléfono: 988 32 11 50
Correo Electrónico: info@rutadelvinovaldeorras.com
Como chegar en tren
Valdeorras tamén ten boa conexión ferroviaria. A estación do Barco ofrece varias liñas de tren que conectan a rexión con outras cidades galegas. Consulta os horarios de Renfe para planificar a túa chegada.
Como chegar en autobús
Existen varias liñas de autobuses interurbanos que conectan O Barco de Valdeorras coas principais cidades de Galicia, como Ourense e Vigo. Asegúrate de verificar os horarios nas liñas de autobuses locais.